أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )
53
تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )
؟ ؟ 4 ؟ 36 ؟ 47 مىشود ؛ ارتفاع متناظر با اين سمت ؟ 50 ؟ 14 و جيب LO آن ؟ ؟ 38 ؟ 21 ؟ 15 و جيب تمام Oe آن ؟ ؟ 1 ؟ 0 ؟ 58 ، و حصّهء سمت OC آن ؟ ؟ 53 ؟ 0 ؟ 46 است . تفاوت ميان OC و Ke يعنى WY مىشود ؟ ؟ 51 ؟ 35 ؟ 8 و مربّع آن 401 964 957 رابعه . TW يعنى تفاوت ميان LO و TK برابر است با ؟ ؟ 21 ؟ 29 ؟ 9 و مربّع آن به رابعه 801 290 166 1 رابعه . حاصل جمع اين دو مربّع 202 255 124 2 رابعه و جذر آن 090 46 اندازهء ثانيههاى وتر است . حاصل ضرب TW در جيب كلّى مىشود 660 049 2 ثانيه كه چون آن را بر ثانيههاى وتر بخش كنيم ، خارج قسمت آن يعنى ؟ ؟ 15 ؟ 28 ؟ 44 جيب تمام عرض بلد است و قوس متناظر با آن ؟ ؟ 56 ؟ 49 ؟ 47 ؛ پس عرض جرجانيّه مىشود ؟ ؟ 4 ؟ 10 ؟ 42 . و اگر يكى از دو ارتفاع بر دايرهء نصف النّهار باشد ، و سمت ارتفاع ديگر بر خطّ اعتدال واقع شود ، شكل آن چنين خواهد شد [ شكل 6 ] . [ شكل 6 ] و من دوبار آن [ خورشيد ] را بدين صورت رصد كردم . بار نخست در روستايى بود به نام بوشكانز در مغرب جرجانيّه ، ميان آن و شهر خوارزم ، به سال سيصد و